beer's story blog

เหตุการณ์ที่หนึ่ง

ณ ร้านอาหาร sandp มีเมนูอาหารกล่องต้อนรับเทศกาลเจมาขายพอสมควร เดินเข้าไปถามว่า
"มีอาหารกล่องมังสวิรัติไหมครับ"
"ไม่มีค่ะ มีแต่เจ"
"..."

เหตุการณ์ที่สอง

ณ ร้านอาหาร sandp เช่นกัน แต่คนละวันคนละสาขา

"ขอวุ้นเส้นผัดไข่เค็มครับ แบบเจ ไม่ใส่กระเทียม ใบกุยช่าย"
จดยิกๆๆ...​ผ่านไปครู่ใหญ่
"เออ ทานไข่ได้ไหมครับ"
"เอิ่ม... วุ้นเส้นผัดไข่เค็ม ทานไข่ได้ไหม... ทานได้ครับ ผมทานเจแบบทานไข่"
จดยิกๆๆ... ผ่านไปครู่ใหญ่ก็มาเสิร์ฟ

ต้นหอมเต็มจาน

"..."

เหตุการณ์ที่สาม

คุณโตโต้&เจ๊ผึ้งเจ้าขนม

"คุณเบียร์ มาเป็นหนูทดลองให้หน่อย เมนูวันนี้คือ บลูเบอร์รี่ชีสพายกับเค้กส้ม"
"โอ้วว้าว... ง่ำๆ ม่ำๆ... ใส่ไข่ด้วยป่ะคับเนี่ย"
"ว้าย... คุณเบียร์ทานไข่ได้ไหมเนี่ย"
"แหะๆ ทานหมดครับ ทั้งไข่ทั้งนม ไม่ทานแต่เนื้อสัตว์แล้วก็พวกผักฉุน กระเทียม หอม ใบกุ่ยช่าย"
"เอ๊ะ แล้วนี่เรียกเจ หรือมังสวิรัติอ่ะ"
"มันแล้วแต่คนเรียกครับ เคยแทบจะทะเลาะกันตายเพราะเรียกไม่เหมือนกัน"
"ขึ้นไช่ล่ะ ผักชีล่ะ"
"กินครับ"
"แล้วหอยนางรม กินได้ไหม"
"ผมไม่กินครับ"
"อ้าว แล้วทำไมบางคนกินอ่ะ"
"เรื่องมันยาวครับ"

นั่นคือที่มา ของการเขียนเอนทรีต่อไปนี้ แต่เราจะทำไง ให้เรื่องยาวๆ มันสั้นได้ล่ะ

มาดูความความแตกต่างแบบต่างๆ โดยภาพรวมกันก่อน

แบ่งโดยพจนานุกรมไทย ฉบับราบัณฑิตยสถาน

เจ น. อาหารที่ไม่ปรุงด้วยเนื้อสัตว์ และผักบางชนิดเช่นกระเทียม กุยช่าย ผักชี, แจ ก็ว่า. (จ. ว่า แจ).

มังสวิรัติ น. การงดเว้นกินเนื้อสัตว์, เรียกอาหารที่ไม่มีเนื้อสัตว์ มีแต่พืชผัก ว่า อาหารมังสวิรัติ.

แบ่งโดยผู้ริเริ่มส่งเสริม

เจ มาจากโรงเจต่างๆ หลายสำนัก 

มังสวิรัติ เกิดจากพลตรีจำลอง และพลพรรคสำนักสันติอโศก

ต่อมา เกิดการแตกสายของการกินเจออกไปอีกหลายสายเช่น

สายกลุ่มสถานธรรม เนื่องจากเกิดผู้นำกระแสการกินเจกลุ่มใหม่ขึ้นมา ขนานนามว่ากลุ่มสถานธรรม
จะมีเงื่อนไขของ "เจ" ที่แตกต่างกันออกไป ซึงผมเป็นผู้กินเจสังกัดกลุ่มนี้นะครับ

สายพุทธศาสนามหายาน (หลวงจีน หรือพระภิกษุของจีน ไต้หวัน สิงคโปร์ มาเลเซีย...
กินเจนะครับมหายานจะมีไม่กินเจก็เห็นจะเป็นญี่ปุ่น พระยังแต่งงานได้เลย) ความจริงกลุ่มนี้คือตัวตั้งตัวตี
ในการกินเจมาแต่ไหนแต่ไรแล้ว ควบคู่ไปกับอายุของพระพุทธศาสนาในจีนเลย กลุ่มนี้จะเคร่งที่สุด
และเป็นที่มาของคำว่า "กินเจแล้วจะขาดสารอาหาร" "กินเจแล้วจะผอม" "กินเจเป็นเรื่องของคนแก่"

สายกินเจเพื่อสุขภาพ เน้นบริโภคเนื้อสัตว์ให้น้อย ทานอาหารทะเลบ้างพอเป็นพิธีสายกินเจ

และที่กำลังฮอตฮิตกันในประเทศตะวันตก คือ กินเจเพื่อสิ่งแวดล้อม กลุ่มนี้จะกินกันตามสะดวก
อาจจะสักสัปดาห์ละ 5-6 วัน

แบ่งแบบโครงสร้างใหญ่ๆ ก็คือ กินเจด้วยความเชื่อ และกินเจด้วยความรู้

ความเชื่อ ก็คือตามศาสนา ตามสิ่งที่นับถือ ความรู้ก็คือเพื่อสุขภาพ เพื่อสิ่งแวดล้อมนะครับ

ส่วนทำไมกินเจจึงกินหอยนางรมได้ ก็มีหลายตำนานเล่าขาย บ้างว่าชาติหนึ่งเจ้าแม่กวนอิม
มาเกิดเป็นนักบวช ติดเกาะหลายวัน จะซี้เลี้ยวอ่า บรรดาหอยนางรมก็ปวารณาตัว พลีชีพให้พระองค์กิน
เพื่อสืบต่อพระพุทธศาสนา... หรืออะไรลักษณะนี้ ทำให้เกิดความเชื่อสืบมาว่า หอยนางรมกินได้ 
ใครจะเชื่อก็ได้ ไม่เชื่อก็ได้ ไม่จำเป็นต้องไปค้นหาหลักฐานแต่อย่างใด หรือพิสูจน์กันด้วยตรรกะอะไรก็ได้
เพราะคนที่กิน ก็ยังกินต่อไป คนไม่กิน ก็อย่าไปโน้มน้าวให้เขากิน

เรื่องกินไข่ กินนม เป็นเจเฉพาะสำหรับกลุ่มสถานธรรมครับ สายนี้ก็มีตำนานเช่นกัน
กล่าวว่าในจักรวาลของหลักธรรมคำสอนนั้น ถูกแบ่งกาลออกเป็นสามกาลได้แก่ ธรรมกาลสีเขียว
ธรรมกาลสีแดง ธรรมกาลสีขาว
และมีการอนุญาตให้ผู้กินเจ สามารถกินอาหารบางอย่างได้เป็นกรณีพิเศษ ตามความจำเป็นของยุคสมัย
กล่าวคือ ธรรมกาลเขียว อนุญาตให้กินน้ำผึ้ง ธรรมกาลแดงอนุญาตให้กินนม
และธรรมกาลขาวอนุญาตให้กินไข่

ด้วยเหตุผลว่า ไข่สมัยนี้เป็นไข่ลม ไม่มีเชื้อ ไม่มีตัวแต่อย่างใด และแน่นอน ไข่บ้านจะเลี่ยงและไม่กิน
(ถึงกระนั้นผมก็ยังงงๆ ว่าทำไมกินไข่เค็ม เหอะๆ ถึงผมก็กินเช่นกันก็เถอะ)

แต่ต่อมา สายสถานธรรมก็เริ่มเปลี่ยนแปลงในส่วนนี้ กล่าวคือแบ่งกันเองภายในเป็นสองสาย
ตามความสมัครใจคือกินไข่และไม่กินไข่ สาเหตุที่ไม่กินไข่ ก็เพราะเห็นว่าฟาร์มเลี้ยงไก่ไข่สมัยนี้
ไม่ถูกสุขลักษณะ ทรมานสัตว์ การกินไข่ก็เป็นการส่งเสริมอุตสาหกรรมนี้

ในไต้หวันอาหารเจ หรือขนมนมเนยก็จะระบุไว้ชัดเจนว่า "เจไข่" "เจนม" "เจไม่ไข่ไม่นม..."

สิ่งหนึ่งที่ตรงกันของเจแบบจีน ก็คือละเว้นผักฉุน ว่ากันว่าห้าอย่าง แต่สำหรับบ้านเราเจอกันเพียงสี่อย่างคือ
กระเทียม หอม (หัวใหญ่ หัวเล็ก ต้นหอม) ใบกุยช่าย ใบยาสูบ(อีกอันเขาว่าคือหลักเกียว แต่คือไรผมก็ไม่รู้)
สาเหตุก็มีสองสามทาง

1. ความเชื่อ มีตำนานรองรับอีกเรื่องนึง (พระอริยะองค์หนึ่ง ถูกบังคับให้ต้องกินเนื้อ
เมื่อเป็นอิสระแล้ว ก็ถ่ายทิ้งลงพื้น และตรงตำแหน่งดังกล่าว เกิดพืชเหล่านี้ขึ้นมา)

2. ทางวิทยาศาสตร์ (บอกว่าคนกินเจ ไม่ได้กินเนื้อสัตว์ การกินผักดังกล่าวข้างต้น
จะทำลายธาตุบางอย่างในร่างกาย เป็นผลเสียต่อสุขภาพ)

3. ทางหลักศาสนา (ผักฉุนข้างต้น กระตุ้นอารมณ์ทางเพศ ส่งผลเสียต่อการบำเพ็ญเพียร)

ส่วนมังสวิรัติแท้ ก็คือแบบพลตรีจำลอง ไม่กินเนื้อสัตว์ ไม่กินไข่ ไม่กินนม แต่กินผักฉุนทุกชนิด
ส่งเสริมอีกต่างหาก

สุดท้ายก็คือเทศกาลกินเจบ้านเราที่กำลังจะมาถึง กินเจแบบไหน

กินแบบบริสุทธิ์ที่สุดครับ เพราะถือว่าปีหนึ่งมีแค่เก้าวัน เอาแบบสุดๆ ไปเลย
ก็คือถือแมร่งมันทั้งแบบจีนแบบไทย

ไม่กินเนื้อสัตว์ ไม่กินไข่ ไม่กินนม ไม่กินผักฉุน (บางคนไม่กินกาแฟ ไม่กินน้ำอัดลมด้วยนะ
แต่ผมก็ไม่รู้ว่าเพราะอะไร)

คุณอยากลอง "ถือ" แบบไหน ก็ไม่ว่ากันครับ มันคือการมีวินัยต่อตนเองอย่างหนึ่ง
และย่อมดีต่อสุขภาพอย่างแน่นอน ที่สำคัญ กินเจก็กินให้ครบห้าหมู่ (ไม่ใช่ห้ามื้อ) ด้วย

ส่วนเทศกาลกินเจบ้านเราเกิดขึ้นมาอย่างไร ตำนานก็มีด้วยกันหลายสายตามแต่ศรัทธา
เรื่องมันจะยาวอีกแหละครับ ขอแค่นี้ก่อนเนอะ

แล้วปัญหาน่าสงสัยอีกข้อ "ทำไมกินเจยังต้องมี หมูเจ ไก่เจ เป็ดเจ ปลาเจ อีกสารพัดเจด้วย"

ลองช่วยกันตอบดูสิครับ

ขอให้มีความสุขกับการกินเจนะครับ

ภาพอาหารเจ ที่เมืองเสฉวน